Dwoistość postaw
Okres Baroku to czasy szczególnie niespokojne i charakteryzujące się wszechobecną ciemnością. Ciemność to znak bezradności i zwątpienia człowieka, który musi odpowiedzieć sobie na skrajne pytania dotyczące sensu życia i zasad panujących na świecie. Człowiek baroku, postawiony wobec problemu zła, świadomy własnej bezradności, odpowiedzialny za wolność wyboru wybiera jedną z dwóch skrajnych postaw. Poszukuje tego, co niezmienne i wieczne lub też kieruje się różnorodną fascynacją i zmienną doczesnością. Na wskazane nurty nakłada się podział literatury na ziemiańską i dworską. Nurt dworski reprezentują: Daniel Naborowski i Jan Andrzej Morsztyn, natomiast najważniejszym poetą nurtu ziemiańskiego jest Wacław Potocki. W epoce baroku bardzo ważnym elementem było malarstwo. Dotychczas renesansowe dzieła były pełne światła, które uosabiało dobro. W Baroku metafizyczny nurt reprezentują obrazy, na których postacie wyłaniają się z ciemności i wydają się być osaczone przez zło. Te same cechy można odnaleźć w barokowej muzyce, architekturze i poezji, a wyrastają one z poczucia niepewności i kryzysu.
Cechy poezji barokowej z czasem przeniosły się do dziedziny plastycznej i miały swoje odzwierciedlenie w malarstwie, sztuce, czy rzeźbie. Barokowa poezja to też mistyczne relacje i wyznania wewnętrznego człowieka względem wiary i całego materialnego świata Wątki poezji metafizycznej zauważane w baroku, poniekąd rozwijały jeszcze bardzie człowieczeństwo i wynosiło ponad poziomy intelektualne. Bogactwo porównań i metafor jeszcze bardziej podkreślają znaczenie każdego słowa. Poezja w baroku traktuje życie jak okres przejścia i czeka na to co wieczne i obiecane. W sferach tematycznych baroku metafizyka i motyw religijny jest wyznacznikiem i pomocą w dążeniu do określonego celu.
Polska poezja barokowa .